1. Schizofrenia jest chorob?

Schizofrenia jak ka?da choroba jest wydarzeniem losowym i nikomu nie mo?na przypisywa? winy za zachorowanie, zw?aszcza samemu choremu i jego rodzinie. Jest zaburzeniem czynno?ci psychicznych i somatycznych i powoduje obiektywne lub subiektywne cierpienie. Jak ka?da choroba psychiczna wymaga kompleksowego leczenia. Konieczne jest indywidualnie dobrane leczenie farmakologiczne i sta?y kontakt z terapeut?. Pomoc potrzebna jest zarówno osobie choruj?cej jak i ca?ej rodzinie. Dzi?ki temu mo?liwe jest zdobycie wiedzy o chorobie i korzystne wp?ywanie na jej przebieg.

2. Schizofrenia jest chorob? o wielu wymiarach

Nie ma jednej choroby zwanej schizofreni?. Ju? od dawna wiadomo, ?e jest to grupa chorób najprawdopodobniej o podobnych mechanizmach powstania. Przyczyny schizofrenii nie s? do ko?ca rozpoznane. Przyjmuje si? wp?yw wielu czynników w tym równie? bardzo istotny wp?yw czynnika genetycznego (poligeniczno?? czyli wiele genów maj?cych wp?yw ale nie roztrzygaj?cych o wybuchu choroby), czynników zwi?zanych z sytuacj? przed, oko?o i poporodow? oraz czynników psychospo?ecznych (historii zycia). ?aden z tych czynników z osobna nie stanowi przyczyny schizofrenii ani nie jest charakterystyczny tylko dla tej choroby.

Podstawowe zaburzenie dotyka mózgu, tzn. o?rodkowych struktur lub mechanizmów neuronalnych, wywieraj?cych rozleg?y wp?yw na wiele czynno?ci neuropsychicznych - stanowi ono o podatno?ci na zachorowanie. Zaburzenie to (czyli tzw. podatno??, dyspozycja na zachorowanie, wra?liwo?? na stres) mo?e by? skutecznie kompensowane przez naturalne mechanizmy. Takimi mechanizmami ochronnymi mog? by? np. umiej?tno?ci radzenia sobie w ?yciu spo?ecznym czy te? wi?zi z lud?mi tworz?cymi najbli?sz? sie? oparcia. Ich za?amanie wyzwala ostre kryzysy chorobowe

Objawy i przebieg choroby s? ró?norodne. Kszta?towane s? przez wzgl?dnie trwa?y czynnik podatno?ci na stres, wp?yw mechanizmów kompensacyjnych, ochronnych oraz czynników obci??aj?cych. Jednym z najwa?niejszych czynników ochronnych wp?ywaj?cych na korzystny przebieg schizofrenii jest regularna wspó?praca w leczeniu pomi?dzy osob? choruj?c?, jej rodzin? i terapeutami nastawiona na wspó?odpowiedzialno?? za leczenie, wzmacnianie wiedzy i kompetencji spo?ecznej oraz zachowanych w chorobie licznych zdrowych mechanizmów.

3. Schizofrenia jest nie tylko chorob?

Schizofrenia jest nie tylko chorob? mózgu, ale tak?e do?wiadczeniem chorej osoby i grupy bli?ej otaczaj?cej t? osob? (zw?aszcza rodziny), poniewa? wi??e si? z ró?norodnymi kryzysami:

u osoby: kryzysem poczucia rzeczywisto?ci, poczucia to?samo?ci, poczucia autonomii, poczucia sprawno?ci, poczucia nadziei, poczucia sensu, poczucia istnienia

w grupie: kryzysem wi?zi, wolno?ci, zaufania, wspó?dzia?ania, aktywno?ci, powinno?ci, pozycji, (statusu)

Nierzadko ?atwiej jest unie?? ci??ar choroby ni? wyzwolonych jej przebiegiem do?wiadcze?. To do?wiadczenie miewa w?asn? dynamik?, mo?e prowadzi? do rozwoju, coraz wi?kszej niezale?no?ci i autonomii lub do regresji, coraz wi?kszej zale?no?ci od osób i instytucji

4. Schizofrenia nie jest chorob? dziedziczn?

Jest to jeden z najbardziej rozpowszechnionych mitów o schizofrenii. Stopie? pokrewie?stwa nie determinuje zachorowania, lecz koreluje z jego ryzykiem np. je?eli osob? choruj?c? jest jedno z rodziców prawdopodobie?stwo zachorowania wynosi 10%, a w wypadku bli?ni?t jednojajowych oko?o 40%. Przebieg choroby u ka?dego z bli?ni?t mo?e by? odmienny.

Ci?gle nie wiadomo co jest przenoszone – najprawdopodobniej sprzyjaj?ca zachorowaniu cecha podatno?ci, a nie sama choroba. Powtórzmy jeszcze raz - nieznany jest model przenoszenia. Najprawdopodobniej jest on poligeniczny i wieloczynnikowy

5. Schizofrenia nie jest chorob? nieuleczaln?

Rokowanie w schizofrenii jest zró?nicowane i indywidualnie niemo?liwe do przewidzenia w chwili wybuchu choroby. Niemo?liwe jest przewidywanie przebiegu choroby, gdy? s? nie tylko postacie ograniczone do jednego epizodu, ale równie? pó?ne poprawy i pó?ne wyzdrowienia. Mo?na natomiast skutecznie pomóc w uwolnieniu chorego od objawów lub w ich ograniczeniu, a tak?e w ograniczeniu indywidualnych i spo?ecznych nast?pstw chorowania. Wymagana jest pomoc wszechstronna i wytrwa?a, gdy? cz?sto musi by? kontynuowana latami najlepiej przez ten sam zespó? terapeutów

6. Jest schizofrenia, s? osoby choruj?ce na schizofreni? - nie ma „schizofreników”

Od chwili wybuchu choroby, a nawet na d?ugo wcze?niej mo?na dostrzec i chore, i zdrowe aspekty funkcjonowania u ka?dej chorej osoby. Pami?tajmy, ?e nie ma nast?pstw bezwzgl?dnie trwa?ych. Nie ma podstaw ani potrzeby uniformizacji osób chorych przez zast?powanie ich indywidualno?ci etykiet? diagnostyczn?, negatywnie brzmi?cym stereotypem, nazw? o cechach pi?tna (stygmatu).

7. Choruj?cy na schizofreni? nie przestaje by? cz?owiekiem, osob?, obywatelem - jak ka?dy z nas

Choroba nie podwa?a cz?owiecze?stwa chorych, nie narusza ludzkiej godno?ci osoby. Poza wyj?tkowymi sytuacjami choroba, nie ogranicza praw, nie pozbawia ani s?abo?ci, ani talentów, cho? mo?e je uwypukla? lub ogranicza?.

Osoby choruj?ce na schizofreni? w okresach remisji choroby powinny mie? zapewnione pe?ne wspó?uczestnictwo w ?yciu spo?ecznym, co szczególnie wyra?a si? prawem do zatrudnienia

8. Choruj?cy na schizofreni? nie zagra?aj? innym bardziej ni? osoby zdrowe .

Pami?tajmy, ?e wi?kszo?ci czynów agresywnych i zabronionych przez prawo dopuszczaj? si? zdrowi, a nie chorzy. Wzgl?dna cz?sto?? czynów przeciw zdrowiu i ?yciu w grupie chorych na schizofreni? nie jest znacz?co wi?ksza ni? w populacji ogólnej. Wielu zagra?aj?cym czynom osób chorych mo?na by zapobiec, gdyby problem wcze?niej rozpoznano i podj?to odpowiednie leczenie, gdy? przyczyna tkwi w nasilaj?cych si? doznaniach chorobowych. Osoby chore prze?ywaj? najcz??ciej poczucie zagro?enia, wycofuj? si? a ryzyko samobójstwa znacznie przewy?sza ryzyko agresji z ich strony.

9. Choruj?cy na schizofreni? oczekuj? szacunku, zrozumienia i pomocy

Choruj?cy na schizofrenie oczekuj? jak ka?dy z nas szacunku. Oczekuj? tez zrozumienia i pomocy przeciw zabobonom, stereotypom, stygmatom, odtr?ceniu i marginalizacji. Oczekuj? tego od nas wszystkich, ale szczególnie od ?rodowisk opiniotwórczych i kulturotwórczych. Przeciw niewiedzy, bezduszno?ci, oboj?tno?ci, pozorom i fa?szowi jaki cz?sto towarzyszy tej chorobie. Szczególna rola w pomaganiu przypada ?rodowiskom samaryta?skim. Wa?ny jest ich g?os przeciw uprzedmiotowieniu i instrumentalizacji. Jednak ostatecznie najwa?niejsza b?dzie postawa ka?dego z nas, w naszym ?rodowisku, w naszym s?siedztwie, w naszej dzielnicy. Tego nie zast?pi? ?adne apele.

10. Schizofrenia rzuca ?wiat?o na pytania egzystencjalne wspólne chorym i zdrowym

Schizofrenia konfrontuje nas z pytaniami, które s? nas wszystkich wspólne i wa?ne. Ws?uchuj?c si? w osoby choruj?ce na schizofrenie mo?emy sami zosta? wzbogaceni. O jakie zagadnienia:

• o granice poznawalno?ci ?wiata i w?asnych prze?y?
• o granice mi?dzy z?udzeniem a rzeczywisto?ci?
• o kryteria prawdy i fa?szu
• o relacje mi?dzy wolno?ci? a odpowiedzialno?ci?
• o granice i determinanty to?samo?ci
• o sens ?ycia
• o jego metafizyczne odniesienia